آرشیف

راه حل و بیرون شدن از بحران و تراژیدی وجود دارد و ما باید ازین طرز تفکر و نسخه استفاده کنیم تا از بحران و تراژیدی خارج شویم! جوامع دیګره هم مشکلات مشابه داشتند، ولی به خروج از آن و رسیدن به استقرار  با عقل سلیم و صداقت کار، موفق شدند! 

تأکید بر افراد در حل معضلات ما انګیزه های مختلف و متفاوت داشته میتواند اما در موارد به خطای جدی، اغواء کنند و چاپلوسی همراه هست و نتیجه نمی دهد! تجربه شده ها را باز تجربه نه کنید و باید به پیش رفت! 

استخبارات ایران و پاکستان از اجیران خود و از افراد قوم ګرا و متعصب از مشهد و کویتهٔ پاکستان و شعبهٔ افغانستان ایالات متحدهٔ امریکا افراد را در نقش های سفیر، رئیس و وزیر و سیاسیون دست اول و خبرنګاران ( افغانستان انترنشنال و طلوع و …) ساختند و ګماشتند و ملیاردها دالر پول مالیه دهندګان خود و امریکا، خون و خزانهٔ مادی و معنوی را مصرف کردند، اما در نتیجه نیروهای به زور عقیده و ایمان بر افغانستان مسلط شدند و در مواردبهتر کار میکنند! 

مسایل عمرانی و امنیت ظاهری را ارزان و با نتایج بلند، به پیش میبرند! 

دو محور و سه محور و محورهای ۴۸ کشور جهان قبل از همه بنا بر شکلی بودن و غیر طبعی بودن خود در افغانستان ناکام شدند و عامل چون پاکستان هم قرار شواهد چند ماه اخیر تسلط خود را بر نیرو های عقیدتی خود!؟  حفظ کرده نتوانست! 

این حالت و تجارب ګویای یک چیز هست که راهها و روشهای پیموده شده و دراز مدت و در پنج دههٔ اخیر در افغانستان و راههای فرد و شخص محور و استخباراتدخارجی، خطاء بیکاره و نادرست بود و هست! نتایج ملموس دراز مدت ندارد! افغان را میتوان کرایه ګرفت، اما خریده نمی توان! ( تمام این فورمول های عام در امور اجتماعی به نحوی نسبی أند!). 

فرق بین انسان و جوامع انساني و حیوانات دیګر  درین هم هست که حیوانات مانند طفل مستقل هر چیز را خود تجربه و برآن وخت سپری نموده و انکشاف تجارب اش هم در همان حیاتش آغاز و در همانجا ختم و نسل بعدی هم در همین چوکات حیات یک نسل، کار میکنند! 

اما انسانان و جوامع بشری این تجارب را به یک دیګر و از نسلهای متعدد به بعد انتقال و اجراء نموده نموده و میدهند! لذا بر بخاطر سپردن و به بیاد داشتن تاریخ و ګذشته تاکید دارم! 

ګذشته را ساده، صلوات ګفتن و از آن نه آموختن خطاء هست!  تجارب نیک و بدګشته را باید خوب آسیب شناسی کرد! برتری و  دست آورد بشری در همین چوکات با اضافه شدن تجارب و ګرفتن تجارب ګذشتګان غنی و غنی تر میشوند، بشریت و تمدن اش انکشاف پیدا میکند! 

زمانیکه حافظه و یادداشت و برداشت از ګذشته و از تاریخ ضعیف شود، بشر به آن توجه نه کند، به تکرار جنګهای اول، دوم و سوم جهانی میرود و هرګاه متوجه شود که نه این راه درست نیست، زمانی از آن دوری میکند ولی حرص و آذ و تکبر و خود خواهی بشری  در موارد انسان را به تکرار تجارب تلخ میکشاند! 

احزاب کمونستی، توتالیته، تمامیت خواهدکه در میدان جنګ و تفنګ قوی بودند به نظام و حاکمیت توتالیته و تمامیت خواه و زور سر نیزه و دیکتاتوری پرولتاریا تأکید داشتند و زمان ثابت کرد که به خطاء بودند و ناکام و مجبور به عقب نشینی و در موارد به سرنوشت چاوسسکی در رومانیه و قذافی و … مواجه شدند! اما در موارد متوجه شدند که به زور سرنیزه و توتالیته و خود کامه نمی شود و این کشور نه تنها از من از حزب و ساختار و روایت من، بلکې از تمام این مردنږم و جامعه هست! 

در دو دههٔ اخیر بشریت تجارب خوب  و بد دولتداری دارد! راه خوب و انتخاب آن استقرار و صلح آورده، راه زور و تشدد، تشدد آفریده و از جمله کشور ما از بحران به بحران دیګر و از تراژیدی به تراژیدی دیګر انتقال و هزاران انسان و ارزشهای مادی و معنوی ما را قربانی ګرفته! 

چیزی بیش و کم یک دهه قبل در انګلستان حزب کنزرواتیف انګلستان در مقابله با حزب لیبرآن کشور به مصاف انتخابات پارلمانی با تقدیم نسخه های خود به جامعه رفت! انتخابات پارلمانی صورت ګرفت و یکی از وعده های انتخاباتی حزب کنزرواتیف انګلستان ږ، براه انداختن ریفراندم برای بقاء و یا خروج از اتحادیهٔ اروپاء بود. حزب کنزرواتیف برندهٔ انتخابات پارلمانی شد و مطابق قانون حزبیکه در پارلمان بیشتر ۵۰+۱  فیصد یعنی ۳۲۶ رأی را دارد، رئیس همان حزب از جانب شاه به حیث صدرأعظم کشور به ساختن کابینه مکلف میشود!  رئیس حزب از قبل برنده در انتخابات مانند جناب ح کرزی و جناب اشرف غنی برای تطبیق برنامه ها و وزرای خود به مصلحت های غیر اخلاقی، قومی و زبانی و جزیه دادن و سکوتهای ناروا و اشارات سفارتخانه ها ضرورت ندارد و به اتکا به مردم و اکثریت روشن در پارلمان حکومت ساخته و به تطبیق برنامه های وعده شده در کمپاین انتخاباتی میرود! در امریکا چون رئیس جمهور مانند رئیس قوهٔ اجرائیه ( صدراعظم) به صورت مستقیم از جانب ملت انتخاب میشود و سنا ( پارلمان مستقیم توسط حزب و بعد مردم انتخاب ) میشود، معضل ایجاد میکند که آقای بارک اوباما تعهدات داده شده در کمپاین انتخاباتی را بنابر عدم اکثریت در سنا ( پارلمان ) عملی کرده نتوانست ( از جمله اوباما کیر- سیستم صحی) و معضل پیچیدهٔ دولتداری بوجود می آید که ضرورت به اقدامات جانب کرده و مانند سیستم حکومتداری انګلستان بهتر کار نمی کند! 

اګر متهم به فکر عدم دقیق قیاس مع الفارق نه سوم، هست موارد خوبی کې بشریت باید به طور خلاق از آن استفاده کرد و راههای طولانی پیموده شده که کارا نبود، باز از سر و با افراد ناکام تجربه نه کرد! 

ارزشهای دولتداری ایکه طالب به آن باور دارد، با ارزشهای ایکه داکتر اشرف غنی به آن باور دارد و ساده لوحانه این دو را تلاش تلفیق دادن تصور واهی هست! 

ضرورت هست که بخش و مقدار از ارزشها بدون ګرفتن هویت کس ، به حال خود باقی بمانند و خواستن از طالب که باز اندیش داکتر اشرف غنی شود، خواهش و آرزوی در موارد ساده لوحانه و حتی احمقانه است! در چوکات مذاکران سیاسی مناظرهٔ دینی کردن و این مناظره را در چوکات مذاکرات صلح کردن، چیزیکه در دوحه ۲۰۲۱  شد، نادرست، بیجا و در موارداحمقانه هم هست! 

تلاش وادار ساختن طالب به تنازل و خیانت به خون شهدای خود، نافهمی مطلق از عمق قضایا هست! 

راه حل: در مذاکرات سیاسی بګذار هر کس ارزشها، اهداف و نسخه های خود را داشته باشد! اما قبول کرد که این نسخه بعد از کسب مشروعیت لازم، متداول سیاسی مرعی الاجرا و به زور قانون تطبیق ګردد! تلاش معکوس درین عرصه خون، چنګ، نفاق و شقاق میافریند ږ درست نیست! این باید سیر معکوس را عملی کند! اول مشروعیت و بعد تطبیق و اعمال فشار! 

اګر ما قبل از ګرفتن مشروعیت برنامه، بر رهبر و زعیم و قوماندان جدال کردیم، چیزیکه سالهای سال کردیم و هنوز هم به آن مصروفیم، خطاء، تخلف و نتیجه صفر است! بیایید این پروسه را برعکس به پیش ببریم و این ممکن هست! 

راه  و پروسهٔ ملت سالاری راه تقسیم تجارت قومی و زبانی و استخبارات خارجی نبود و نیست! 

حاکمیت طالب میتواند با تجدید نظر در بخش از روشهای دولتداری خویش مانع به هدر دادن عبادت کردګی خویش و مانع ادامه تراژیدی و مانع انزوای ملت و خود شان از جهان ګردد! 

اګر باز هم این را نه فهمیدیم، و مانند پنج سال ګذشته به تکرار روش های خطاء مصروفیم، مبارزه در برابر استبداد و توتالیته کما کان، ناکام ،  تراژیدی و بحران کشور و مرد ما ادامه خواهد داشت که مواخذهٔ دنیوي و اخروي اش متوجه همهٔ ماست!

و من الله التوفیق 

داکتر صلاح الدین سعیدی 

۳۰/۱۱/۲۰۲۵

۰۰۴۴۷۸۸۶۴۷۴۶۳۸