آرشیف

وجدان به مفهوم دانایی درونی و قدرت شناخت و یا درک حقیقت در برابر باطل٬ در ماهیت عدالت و پدیداری وجدان جمعی٬ چون عدالت اجتماعی در خدمت انسان و انسان گرایی٬ روح حقوق می باشد.

زمانی سیدجمال الدین افغان٬ جوامع غرب و شرق را٬ تطبیق می دهد و می گوید: «در غرب رفتم اسلام دیدم نه مسلمان و به شرق برگشتم مسلمان دیدم نه اسلام»

یعنی در جوامع سنتی٬ روح دین همانا وجدان از مبانی عقلانیت٬ محتوای افکار مردم نیست٬ بلکه سنت و تکرار عمل و تقلید اعمال و گفتار٬ در وجود توده ها٬ موتور تفکر و تحقیق را٬ خموش نموده است.

راه حل:

هر زمانی در جامعه سنتی٬ فلسفه در بسترهای جامعه٬ راه پیدا کند و سوال و تحقیق٬ مدعیان دانایی و صاحبان دین را٬ به چالش منطقی و استدلالی بکشاند: وجدان و عدالت از درون انسانی در خدمت انسان ها٬ نهادینه می گردد.

و این رسالت روشنفکری٬ مسوولیت وجدانی هر صاحب فکر می باشد٬ که فکر می کند و زمانی انسان فکر نکند٬ آزاد نیست و جز اطاعت از آمر و وظایفه شناسی بی وجدان٬ فلسفه وجودی دیگر ندارد.

بیت:

مشکل‌تراشی نفس، راهگشای حکمت بین

نطق بی نمک دارد، لفظ بی جان زاهد

«فقیری»