آرشیف

برداشت شخصی من از برخی واکنش‌ها نسبت به سخنان اخیر محترم حنیف اتمر این است که در میان بخشی از جامعه ما نوعی تناقض فکری و سیاسی دیده می‌شود که نیازمند تأمل جدی است.

جناب اتمر و بخشی از جریان‌های سیاست‌ورز وابسته به تفکر تمامیت‌خواه قومی، باور دارند که سقوط طالبان به نفع افغانستان نیست. این دیدگاه، به‌گونه‌ای آشکار ریشه در حفظ انحصار قدرت و تداوم یک ساختار غیرمشارکتی دارد؛ ساختاری که در آن اراده و حقوق همه اقوام و شهروندان به‌صورت برابر دیده نمی‌شود.

اما پرسش اساسی اینجاست:

همان افرادی که این دیدگاه آقای اتمر را نقد می‌کنند، چرا در مورد ایران موضع متفاوت اختیار می‌کنند؟ چرا سقوط حکومت آخوندی را به نفع مردم ایران، فارسی‌زبانان و پیروان مذهب تشیع نمی‌دانند؟ آیا این برخورد دوگانه، نوعی «یک بام و دو هوا» نیست؟

اگر معیار ما دفاع از آزادی، عدالت، کرامت انسانی و حق تعیین سرنوشت مردم باشد، این معیار باید در همه‌جا یکسان تطبیق شود؛ چه در افغانستان و چه در ایران. نمی‌توان استبداد و انحصار را در یک‌جا محکوم کرد اما در جای دیگر، به‌دلیل تعلقات قومی، زبانی، مذهبی یا سیاسی، آن را توجیه نمود.

واقعیت این است که طالبان و حکومت آخوندی، هر دو در بسیاری از جنبه‌ها شباهت‌های جدی دارند: محدودیت آزادی‌های فردی، سرکوب مخالفان، استفاده ابزاری از دین برای حفظ قدرت، و تضعیف حقوق شهروندی. بنابراین، برخورد متفاوت با این دو پدیده، این پرسش را به‌وجود می‌آورد که آیا ما واقعاً بر اساس اصول قضاوت می‌کنیم یا بر اساس تعلقات و احساسات؟

جامعه‌ای که می‌خواهد به بلوغ سیاسی برسد، باید معیارهای خود را شفاف، عادلانه و بدون تبعیض تعریف کند. عدالت و آزادی زمانی معنا پیدا می‌کند که برای همه خواسته شود، نه فقط برای کسانی که به ما شبیه‌اند.

داکتر همت فاریابی