آرشیف

شناخت و معرفت نیم بند و نا تمام از قضایا، و شناخت خشک و بدون رابطه و شناخت بدون از امکانات عملی یکی از مشاکل و پرابلمهای ماست که ما را در حال و حل مسایل و جستجوی راههای حل به خطاء و بد راهه برده و میبرد! تعمق و تصحیح شناخت ازین موارد ما را در خروج از بحران  و انتخاب درست نسخه ها و راهکرد های درست خروج از بحران ( ان شاء الله تعالی )  ممد و کمک میکند! 

در شناخت از این مفاهیم، مفاهیم تحت اللفظی، اصطلاحی، تأریخی، موجود در موارد متفاوت أند و بدون شناخت این تفاوت ها، فهم از مسایل و راههای بیرون رفت خطاء میشوند!

شناخت ما از دین و جنایات تحت نام دین، از دیموکراسی، آزادی، آزادی بیان، استقلال، اقتصاد بازار آزاد،  حقوق، امنیت،  حقوق زن و مرد، عدالت، عدالت انتقالی، مصلحت سیاسی، جور آمد، تنازل در مسایل جور آمد سیاسی، تعامل سیاسی، به رسمیت شناسي حکومات، حاکمیت دیفکتو و یا حاکمیت مشروع متداول، سیکولاریزم، دوستی و دشمنی، شهامت، شجاعت، تهور، تعصب، تعصب قومی و زبانی،  افکار راست وچپ و … در موارد زیاد با کمبودی های جدی، فهم خشک و منجمد و در موارد از قضایا و یا مقارنهٔ میخانیکی با وجود حالات قیاس مع الفارق و … زیاد ګمراه کننده، غیر موجه  و در نتیجه، منتج به نتیجه  ګیری ها غلط و برداشت های غلط ما را در موارد به نتیجه ګیری های کج و خطاء  میبرد! صله، عاطفه، مهر و محبت را نمی شناسیم، لا بلند پروزای و مکاری، خود را از همه در طاق بلند میبینیم و همه را مکلف به اطاعت، چون کلید ګرداننده ګی از فضاء به طور مؤقت به دست من افتاده! در صورت امور به کام نبودن،   نیم روز بر خود  و نیم دیګرش بر دیګران قهریم! 

مصارف مادی، معنوی، زمانی و قربانی، بیشتر از اندازه را به هر قیمت برای تحقق هدفذخود به کار میګیریم! مرمی اګر به دیوار همسایه و یاذجان برادر خورد، مهم ابن هست که از جان من بچ شد! 

سیاست کادری در دولتداری و  دولتداری در کل  در موارد خطاء و یا عصر خفته هست! دولتداری بدون قوانین مدون، مشروع و بدون نظارت از میکانیزم تطبیق و اجراء و بدون نظارت از اجراء قابل قبول نیست! 

 حضور افراد دست اول در پرداختن به کار هایکه بدون حضور شان توسط افراد پایین اداره اجرا شده میتوانند و مثلا ګرفتن امتحان قضات در ارګ و یا اجرای وظیفهٔ مستنطق ولسوالی توسط معاون رئیس جمهور و …. که پرداختن مشخص به این همه ایجاب نوشتن تیزس دوکتورا را در سیکالوجی و جامعه شناسی و دولتداری  خواهد کرد! اما تلګرافی ، هدفمند و به ترتیب بالا: 

دین: هر دین نه، بلکې دین اسلام برای نجات، صلاح و فلاح دارین و دین رحمن و رحیم بوده  و محمد ص رحمت عالمیان هست! اما ما ازین دین با صشناخت نیمچه، آنرا به دین تشدد، انتحار و انفجار، ارهاب، قتل و غارت و حلال کردن و ضایع کردن انسان و نفیه دیګران مبدل ساخته و یا در عمل معرفی کرده ایم! 

کمبود شناخت، زیادت احساسات موجب افراط و تعصب و منجر به جنایت میشود! 

در یک قصه ای واقع شده، چنین بود که، زن پیچه سفید در اسطراق السمع شنیده بود که همسایه اش کریمنال ( جنایتکار ومتخلف ) هست لذت این پیره زن، تلاش داشت تا ازین به اصطلاح کریمینال ،  در همه موارد، در راه ، کوچه و محیط از وی ترس داشت و کنار میرفت. یک موقع طرار ، چپاولګر و دزدی غاصب مال این خانم را میدزدد و درین میان به فهم خانم ، دزد این خانم پیچه سفید را مرد حمله قرار میدهد که خانم بنابر معرفت نیمچه از همسایه عوض کمک به وی و در جانب کریمینالست و پولیس جنایی ( کریمینالست)، در جانب، دزد، طرار و کلاه بردار،  قرار میګیرد، علت همان معرفت نیمچه که شنیده بود همسایه اش کریمنال و به ترتیب متخلف هست! اما همسایه کریمنال نه بود، بلکه کریمینالست ( مامور و پولیس جنایی) بود! 

دیموکراسی و نطام دیموکراتیک، نظام حاکمیت مردم، برای مردم و توسط مردم هست! انتخاب مسلمان با داشتن رهنمای چون ملا، طالب، عالم و پیشتاز جامعه و عقل سلیم در چوکات اسلام هست و دین اسلام  نه دین سیکولار هست و نه هم ملا شاهی! اینکه بالای پل موتر چند تنه عبور کرده میتواند، درین نه انتخابات ( دیموکراسی) و نه کار ملا هست. این کار متخصص فن و انجینر، پلهاست! اینکه در مسایل شرعی حکم چطور هست این در منابع اسلام و متخصص این فن هست و برای درک و فهم آن به عقل و منطق و انتخابات و دیموکراسی، ضرورت نیست! سپردن کار به اهلش وجیبه ای اسلامی و انسانی هست! 

تساوی در مقام انسان اعم از زن و مرد، به معنای تساوی بلااستثنای رسالت مرد و زن در جامعه و خانواده نیست! 

شایستکی در اجرای کاری به قوم، زبان، پیر و جوان، اصل و نصب محاسبه نمی شود! یافتن شایستګی جستجوی انفرادی و شایستګی انفرادی میخواهد و عام سازی نمی شود! 

امنیت و نظام امنیتی و حقوقی باید در وجود قوانین، و در حالت ما از منابع اسلامی و مدرن امروز و انتخاب آن قوانین، از مرجع تعریف شده توسط مراجع  مشروع و مدون تعریف شدهٔ کشور به نحوی تنطیم باشد که ملت، رعیت و شهروند و حاکم هریک حقوق و وجایب خود را بدانند و ایشان   بدانندکه در صورت ګذشتن از اشارهٔ سرخ، چه مواخذه و پیګرد در انتظار متخلف  وی هست! امنیت نباید به خوبی شخصی و بدی حاکم تعلق بنیادی داشته باشد! به معنا که حاکم باید نیز خود را مجری قانون بداند، نه خالق قانون! وجود  تصور دیکتاتور و تیران در این فکر که قانون منم!، قابل قبول نیست و عصر خفته هست! مطمیناً بعد از وجود قانون مشروع، مدون خوب، برتریت حاکم و قومندان عادل و خدا ترس جایګاه عالی و نیک خود را دارد!  یکی از برتری های سیستم حقوقی اسلام، جامعهٔ اسلامی و حاکمیت اسلامی در همین هم هست که از مراعات قوانین نظارت کامل قابل دسترس نیست، ولی در مسلمان وجدان و ایمان داخلی و ترس از الله متعال، حاکم را به تخلف و سوء استفاده نمی ګذارد! 

آزادی و دیموکراسی، بدون مهار شدن توسط قوانین مدرن، مدون ، مشروع، و بدون مطابقت به ارزش من ( مسلمان) ، به حیث انتخاب اکثریت مطلق جامعه، نه دیموکرانبک و نه هم قابل قبول! وحشی و مردود نیز  هست! 

در امر دین و الهی تنازل و عقب نشینی هم نیست و تعامل سیاسی و مصلحت درین خصوص جایګاه و تعریف خود را دارد! در امر الهی تنازل نمی شود! له همین خاطر هم هست که مطالبات جهان و عدهٔ زیاد  از حاکمیت موجود قشر مسلط طالبان در چار سال ګذشته نتیجه نداد و نمی دهد! اګر من مسلط بر امور در حاګمیت دیفکتوی طالب باور و اعتقاد دینی دارم که کار زنان در دفاتر اجازه نبست، تحصیلات و علوم دینی و دنیوی هست و دختران صرف تا صنف شش حق تحصیل علوم دنیوی دارند، هیچ مرجع و پول دنیوی من را به تغیر و خیانت به عقیدهٔ من وادار کرده نمی تواند!اما سؤال مرکزی باقی میماند که این ګروپ و حلقهٔ حاکم بر امور، حاکمیت اش مشروع هست تا آنچهباور دارد، تطبیق کند!؟ایشان به مشروعیت متداول و قبول شده، باور دارند؟ و … که بدون جواب به این سوالات ما به حل رسیده نمی توانیم و بحران باقی خواهد ماند! مسلم که فشر مسلط بر امور در حاکمیت طالب به ارزشهای مانند ارادهٔ ملت مجاهد و مسلمان باورندارند و مشکل از همینجا آغاز می شود! جامعهٔ جهانی مانند تجربهٔ ۲۰ سال جمهوریت قیمت دالری هر قومندان را میدانست و فکر میکنند که طالب هم از همان قماشند! نقش محیل استابلشمنت موجودغیر مشروع پاکستان و عدم درک جهان از عمق این موجود سرطانی و غیر طبعی تراژیدی ملت افغان و پروسهٔ به دندان باز کردن ګره های ایجاد شده توسط ادارهٔ مکار پاکستان و آخوندان ایرانی همراه با تاجران قومی و زبانی و عدهٔ از حکام جاهل و پراشوتی ۴ دههٔ أخیر، نوکران زر و چوکي،  وضع را وخیم تر ساخته و قربانی های ملت بلند رفته هست!

افغانستان حل قومی و زبانی نداشت  و ندارد! به مجرد ګفتن این ګپ عدهٔ تصور دارند که ګویا بهتر هست اقوام مختلف را ازبین برداشت و یا اختلافات حزبی، فرقوی و مذهبی را وجود چنین واقعیت میدانند، تعدد رهبران و این اختلافات را به فکر افراطی و خوارجی منع قرار  دادن این احزاب، ازبین بردن تعدد اقوام و زبان  و یا نفیه فزیکی این رهبران تلقی و منطقی ساختن میخواهند و به افراط و تفریط ها رفته أند و میروند! 

مصالح سیاسی و مسامحت های معین را به ګذشت های غیر معقول و جواز جزیه دادن های کشندهٔ قومی و زبانی، زمان جمهوریت، مستدل ساختن میخواهند! 

عدالت و عدالت انتقالی ضرورت هست، اما منطق سادهٔ اینکه سګان محل خود را نه کشید، تا ګرګان صحراء شما را نه خورند و یا این وجود ضعیف تور رسیدن به این حالت ایدیال را دارد؟ جواب تلخ ولی واضح است! خطاء کاران باید در جستجوی تلافی ګناهان تز الله متعال توبه و از ملت مغفرت و از ګناهان نادم باشند! اما این ندامت برای شان باګشت له مقامات بالای حاکمیت را تثبیت ننی کند! ایشان مانند سایر خدمتګاران ، سرباز ملت بوده و حد اکثر در کسب اعتماد ملت باید له ملت مراجعه کنند! جایګاه دیروز و پروتوکل دیروز، تضمین کنندهٔ ادامهٔ پرتوکل  و جایګاه دولتی مقام دیروز نیستند و نه حق چنین برخورد پرتوکولی دیرږز را امرور از دیګران داشته باشند! حد اکثر مانند یک فرد عادی، مانند سایر افغانان بوده میتوانند! 

ابعاد مختلف این مباحث زیاد، اما له همین اکتفا میدارم! 

راه حل خروج از بحران: تلاش برای شناخت درست و تمرکز به راههای خروج از بحران در روشنی بهتر سازی معلومات. 

عوض رهبر سازی و رهبر تحمیل کردن و عوض تمرکز به قدرت رسیدن، باید به رسیدن توافق به نسخه ها و ساختار های خروج از بحران و ملت سالار شدن، کار عملی کرد و این خروج از بحران ( ان شاء الله تعالی ) ممکن هست! 

معضل و بحران افغانستان راه حل دارد! 

دوکتور ص سعیدی 

۲۵/۰۸/۲۰۲۵

۰۰۴۴۷۸۸۶۴۷۴۶۳۸