آرشیف

مقدمه

کتاب «ایران در دو جنگ با امریکا و اسرائیل؛ با ضمیمهٔ منابع خبری» نوشتهٔ رسول پویان، تلاشی است برای ثبت و بازخوانی بخشی از رویدادهای مهم و پرتنش تاریخ معاصر منطقه؛ رویدادهایی که تنها در میدان نبرد شکل نگرفته‌اند، بلکه در فضای خبر، روایت، تحلیل، موضع‌گیری‌های رسمی و افکار عمومی نیز ادامه یافته‌اند. نویسنده بر این باور است که آنچه از یک جنگ برای نسل‌های آینده باقی می‌ماند، تنها نتیجهٔ عملیات نظامی نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از اسناد، گزارش‌ها، اظهارات، تحلیل‌ها و روایت‌هایی است که در همان روزها ثبت و منتشر شده‌اند.

این اثر می‌کوشد رویدادها را صرفاً از دریچهٔ یک منبع یا یک روایت بررسی نکند. در بخش عمدهٔ کتاب، گزارش‌ها و اخبار رسانه‌های ایرانی و منابع خبری امریکایی، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، روسی، چینی و دیگر رسانه‌های بین‌المللی در کنار هم گردآوری شده‌اند تا خواننده بتواند تفاوت روایت‌ها را مقایسه کند و با تکیه بر خرد و سنجش خود، تصویری گسترده‌تر از روند حوادث، مواضع بازیگران و بازتاب جهانی جنگ‌ها به دست آورد.

در نگاه نویسنده، تاریخ تنها مجموعه‌ای از تاریخ‌ها و رخدادهای گذشته نیست؛ بلکه حافظهٔ جمعی ملت‌ها و تمدن‌هاست. هر اندازه این حافظه بر حقیقت، سند و ثبت دقیق رویدادها استوار باشد، امکان شناخت بهتر گذشته و تصمیم‌گیری سنجیده‌تر برای آینده بیشتر خواهد شد. در مقابل، اگر حافظهٔ تاریخی گرفتار فراموشی، تعصب، جعل یا تحریف شود، جامعه ممکن است بار دیگر همان تجربه‌های تلخ گذشته را تکرار کند. از همین رو، تاریخ‌نگاری در این کتاب نه فقط ثبت گذشته، بلکه نوعی پاسداری از آینده تلقی می‌شود.

نویسنده همچنین بر این نکته تأکید دارد که ثبت اسناد و گزارش‌های مربوط به جنگ، صرفاً یک کار آرشیوی نیست؛ بلکه بخشی از حفظ حافظهٔ تاریخی یک دوره است. اگر اسناد و گزارش‌های زمان وقوع حوادث گردآوری نشوند، تاریخ به‌تدریج جای خود را به روایت‌های گزینشی، قضاوت‌های شتاب‌زده و حافظه‌های ناقص خواهد داد. از این منظر، سند همان زبان خاموش تاریخ است و هرچه کامل‌تر حفظ شود، امکان نزدیک شدن به واقعیت نیز بیشتر خواهد بود.

کتاب در آغاز، زمینه‌ها و دلایل استراتژیک و ژئوپلیتیکی دو جنگ ایران با امریکا و اسرائیل را از دید نویسنده بررسی می‌کند و سپس به موضوعاتی چون بازدارندگی استراتژیک، رقابت قدرت‌های جهانی، امنیت منطقه‌ای، نقش انرژی، جایگاه ایران در خاورمیانه و مناسبات قدرت در جهان چندقطبی می‌پردازد. در ادامه، بخش گسترده‌ای از اثر به گردآوری و تنظیم اخبار و گزارش‌هایی اختصاص یافته است که در جریان این جنگ‌ها از سوی رسانه‌ها و منابع مختلف منتشر شده‌اند.

از این جهت، اثر حاضر را می‌توان هم یک نوشتهٔ تحلیلی و هم مجموعه‌ای اسنادی از یک مقطع مهم تاریخ معاصر دانست. تحلیل‌ها ممکن است با گذشت زمان تغییر کنند و نسل‌های آینده داوری‌های متفاوتی ارائه دهند؛ اما اسناد، گزارش‌ها و روایت‌های ثبت‌شده می‌توانند همچنان به‌عنوان منابعی برای پژوهش و بازخوانی تاریخی مورد استفاده قرار گیرند. نویسنده نیز هدف خود را حفظ بخشی از حافظهٔ تاریخی این دوران برای پژوهشگران، اندیشمندان و نسل‌های آینده بیان می‌کند.

این کتاب با عنوان «ایران در دو جنگ با امریکا و اسرائیل» و با نام رسول پویان در سال ۱۴۰۵ تدوین شده است.

برای دریافت و مطالعه این کتاب، اینجا را کلیک کنید