آرشیف

گزارش جامع ارزیابی میدانی مؤسسه اتحاد و امداد سیفرود (SUAO)

موقعیت: ولایت بادغیس، شهر قلعه‌نو
تاریخ ارزیابی: ۴ ثور ۱۴۰۵

مقدمه و زمینه بحران

در پی بارندگی‌های شدید، پی‌درپی و فراتر از الگوهای معمول فصلی در غرب افغانستان، به‌ویژه در ولایت بادغیس، سیلاب‌های ناگهانی و گسترده در بخش‌های مختلف شهر قلعه‌نو به وقوع پیوست که خسارات قابل توجهی به زیرساخت‌ها، منازل مسکونی، منابع معیشتی و بازارهای محلی وارد نموده است. این رویداد طبیعی در شرایطی رخ داده که بسیاری از خانواده‌ها پیش از این نیز با چالش‌های مزمن اقتصادی، ناامنی غذایی، و محدودیت دسترسی به خدمات اساسی مواجه بوده‌اند.

در پاسخ به این وضعیت، تیم‌های میدانی مؤسسه اتحاد و امداد سیفرود (SUAO) به‌صورت فوری به ساحات متأثر اعزام گردیده و یک ارزیابی چندبُعدی را با هدف درک عمیق‌تر از وضعیت، شناسایی نیازهای عاجل و تحلیل ظرفیت‌های پاسخ‌دهی محلی انجام داده‌اند. این ارزیابی نه‌تنها بر خسارات فیزیکی تمرکز داشته، بلکه ابعاد معیشتی، اقتصادی، بازار، صحت عامه و تاب‌آوری جامعه را نیز در بر گرفته است.

روش‌شناسی ارزیابی

ارزیابی توسط تیم‌های فنی SUAO از طریق ترکیبی از روش‌های کیفی و مشاهده‌ای انجام شده است. این روش‌ها شامل بازدید مستقیم از مناطق آسیب‌دیده، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خانواده‌های متضرر، گفتگو با دکانداران، افراد بانفوذ محلی و بررسی وضعیت بازار و منابع آب بوده است. اطلاعات جمع‌آوری‌شده به‌صورت تحلیلی بررسی شده تا یک تصویر واقع‌بینانه و مبتنی بر شواهد از وضعیت موجود ارائه گردد.

وضعیت عمومی مناطق آسیب‌دیده

یافته‌های میدانی نشان می‌دهد که مناطق اطراف مسجد جامع بزرگ عیدگاه و جر بزکشی از جمله نقاطی هستند که بیشترین شدت آسیب را متحمل شده‌اند. حجم بالای آب ناشی از سیلاب در مدت زمان کوتاه باعث آب‌گرفتگی گسترده در کوچه‌ها، منازل و ساحات تجارتی گردیده است. برخی مسیرهای ارتباطی محلی به‌صورت موقت مسدود یا تخریب شده‌اند که این امر دسترسی مردم به خدمات اساسی از جمله مراکز صحی، بازارها و منابع آب را با محدودیت مواجه ساخته است.

در بسیاری از این مناطق، سطح آب برای مدت قابل توجهی باقی مانده که خود باعث تشدید تخریب ساختارها و افزایش خطرات بهداشتی گردیده است. نبود سیستم‌های مناسب زهکشی و مدیریت آب‌های سطحی نیز از عوامل تشدیدکننده اثرات سیلاب بوده است.

خسارات وارده به منازل و شرایط سرپناه

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که نفوذ سیلاب به داخل منازل مسکونی باعث تخریب گسترده، به‌ویژه در خانه‌های ساخته‌شده از مصالح ابتدایی مانند خشت و گل، گردیده است. در برخی موارد، دیوارها دچار ترک‌خوردگی شدید شده و بخشی از ساختار خانه‌ها فرو ریخته است. در موارد دیگر، خانه‌ها به‌طور کامل غیرقابل سکونت شده‌اند.

دارایی‌های خانوارها به‌صورت گسترده آسیب دیده است. وسایل ضروری زندگی از جمله بستر، فرش، لباس، مواد سوختی، وسایل آشپزخانه و سایر ملزومات ابتدایی از بین رفته یا غیرقابل استفاده شده‌اند. بسیاری از خانواده‌ها گزارش داده‌اند که تقریباً تمام دارایی‌های قابل حمل خود را از دست داده‌اند.

این وضعیت نه‌تنها باعث بی‌خانمانی موقت یا جزئی گردیده، بلکه شرایط زندگی را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار داده و سطح کرامت انسانی و احساس امنیت را کاهش داده است.

تأثیرات بر معیشت و امنیت غذایی

سیلاب‌ها تأثیرات عمیق و فوری بر معیشت خانواده‌ها گذاشته است. بسیاری از خانواده‌ها که وابسته به درآمدهای روزمزدی، تجارت‌های کوچک یا فعالیت‌های غیررسمی هستند، در نتیجه این رویداد منابع درآمدی خود را از دست داده‌اند.

ذخایر غذایی که برای مصرف روزانه یا کوتاه‌مدت نگهداری می‌شد، در اثر تماس با آب سیلاب فاسد شده و از بین رفته است. این امر باعث ایجاد فشار فوری بر امنیت غذایی خانواده‌ها شده است. در حال حاضر، بسیاری از خانواده‌ها با کاهش وعده‌های غذایی، استفاده از غذاهای کم‌کیفیت‌تر یا قرض گرفتن مواد غذایی از دیگران در حال مقابله با این وضعیت هستند.

در صورت عدم مداخله فوری، این وضعیت می‌تواند به افزایش سوءتغذیه، به‌ویژه در میان کودکان، زنان و افراد سالمند منجر شود.

تحلیل وضعیت بازار و پویایی‌های اقتصادی (Market Assessment)

به‌صورت همزمان با ارزیابی خسارات، مؤسسه اتحاد و امداد سیفرود (SUAO) یک تحلیل دقیق از وضعیت بازار انجام داده است تا مشخص گردد که آیا بازارهای محلی قادر به پاسخگویی به نیازهای مردم هستند یا خیر.

یافته‌ها نشان می‌دهد که بازارهای شهر قلعه‌نو همچنان فعال هستند و ساختار کلی بازار فرو نپاشیده است. دکاکین باز هستند و اقلام اساسی از جمله مواد غذایی، سوخت و کالاهای مصرفی در بازار موجود می‌باشند. این نشان‌دهنده آن است که زنجیره تأمین به‌طور کامل قطع نشده است.

با این حال، شرایط منطقه‌ای تأثیر قابل توجهی بر قیمت‌ها داشته است. بسته شدن یا محدود شدن مسیرهای تجارتی میان افغانستان و ایران در نتیجه تنش‌ها و درگیری‌های منطقه‌ای، و همچنین اختلال در مرزهای تجارتی میان افغانستان و پاکستان، باعث کاهش واردات و افزایش هزینه انتقال کالاها شده است.

در نتیجه، قیمت مواد غذایی اساسی، سوخت و برخی اقلام ضروری افزایش یافته است. این افزایش قیمت‌ها در حالی رخ داده که قدرت خرید مردم به‌دلیل از دست رفتن درآمد کاهش یافته است، که این امر فشار مضاعفی بر خانواده‌ها وارد کرده است.

با وجود افزایش قیمت‌ها، کمبود شدید یا نبود کالا در بازار مشاهده نشده است. بنابراین، بازارها همچنان ظرفیت پاسخ‌دهی دارند، اما دسترسی اقتصادی مردم (قدرت خرید) محدود شده است. این وضعیت نشان می‌دهد که مداخلات مبتنی بر بازار، به‌ویژه کمک‌های نقدی، می‌تواند گزینه‌ای مؤثر باشد، مشروط بر اینکه به‌صورت دقیق هدف‌گذاری و نظارت شود.

وضعیت آب، حفظ‌الصحه و خطرات صحی

سیلاب‌ها باعث آلودگی منابع آب آشامیدنی، به‌ویژه چاه‌های دستی، گردیده است. برخی از این منابع به‌طور کامل غیرقابل استفاده شده‌اند، در حالی که برخی دیگر در معرض آلودگی شدید قرار دارند.

دسترسی محدود به آب صحی و مصئون، همراه با شرایط محیطی آلوده، خطر شیوع بیماری‌های مرتبط با آب آلوده را افزایش داده است. نشانه‌هایی از نگرانی در میان مردم در مورد بیماری‌های جلدی، اسهالات و عفونت‌ها مشاهده شده است.

در صورت عدم مداخله در بخش آب و حفظ‌الصحه، احتمال بروز یک بحران صحی ثانویه وجود دارد که می‌تواند وضعیت را پیچیده‌تر سازد.

تحلیل کلی وضعیت و ریسک‌های آینده

ارزیابی نشان می‌دهد که وضعیت فعلی یک بحران چندبُعدی است که به‌طور همزمان بر مسکن، معیشت، بازار، صحت عامه و تاب‌آوری اجتماعی تأثیر گذاشته است. این بحران در صورتی که به‌موقع مدیریت نشود، می‌تواند به یک وضعیت مزمن تبدیل گردد.

ریسک‌های اصلی شامل افزایش فقر، تشدید ناامنی غذایی، کاهش تاب‌آوری جامعه، افزایش مهاجرت داخلی و بروز بحران‌های صحی می‌باشد. همچنین، ادامه افزایش قیمت‌ها در بازار می‌تواند فشار بیشتری بر خانواده‌ها وارد کند.

نتیجه‌گیری و ضرورت مداخله

یافته‌های این ارزیابی میدانی نشان می‌دهد که وضعیت در شهر قلعه‌نو نیازمند مداخله فوری، چندبُعدی و هماهنگ است. پاسخ‌دهی باید نه‌تنها به نیازهای فوری، بلکه به حفظ و تقویت ظرفیت‌های موجود، به‌ویژه بازارهای محلی، توجه داشته باشد.

با توجه به فعال بودن بازارها، استفاده از ترکیبی از کمک‌های نقدی و غیرنقدی می‌تواند رویکردی مؤثر و پایدار باشد. اقدام به‌موقع می‌تواند از تشدید بحران جلوگیری کرده و زمینه را برای بهبود تدریجی شرایط زندگی خانواده‌های آسیب‌دیده فراهم سازد.