آرشیف

مقدمه: به نظر میرسد تهدید نظامی امریکا علیه ایران بیش از آنکه پروژه‌ای برای سرنگونی کامل جمهوری اسلامی باشد، ابزار فشار راهبردی برای مهار و امتیازگیری است. جنگ گسترده با ایران، نه به نفع امریکا است و نه ثبات منطقه را تضمین می‌کند. از سوی دیگر، فروپاشی ایران می‌تواند زنجیره‌ای از بحران‌های امنیتی را از خلیج فارس تا مدیترانه فعال کند؛ بحرانی که حتی متحدان امریکا نیز از پیامدهای آن در امان نخواهند بود.

أهداف ظاهری حمله امریکا.

• توقف غنی‌سازی اورانیوم: آمریکا خواستار پایان کامل برنامه غنی‌سازی هسته‌ای ایران است، که به عنوان بخشی از “فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز” توسط ایران دفاع می‌شود.
• محدودیت برنامه موشکی: کاهش برد و تعداد موشک‌های بالستیک ایران، که ایران آن را ابزار اصلی بازدارندگی خود در برابر اسرائیل و آمریکا می‌داند.
• قطع حمایت از گروه‌های نیابتی: پایان حمایت ایران از گروه‌هایی مانند حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها (محور مقاومت)، که آمریکا آن را عامل بی‌ثباتی در خاورمیانه می‌داند.
• برسمیت شناشس اسرائیل: یکی از خواسته ها ویا أهداف امریکا ازین تهدیدات ویا حمله باز کردن مسیر برسمیت شناسی اسرائیل است.

سناریوهای حملۀ احتمالی

با توجه به تجمع نظامی آمریکا (مانند ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن، بمب‌افکن‌ها و ناوهای جنگی در منطقه) و عدم پیشرفت مذاکرات، سناریوی محتمل یک حمله محدود هوایی است که در روزهای آینده (شاید تا یکشنبه) رخ دهد. این حمله احتمالاً شامل سناریو های ذیل باشد

سناریوی اول: حمله محدود و کنترل‌شده
در این سناریو، امریکا با حملات هوایی یا سایبری محدود، زیرساخت‌های خاص نظامی یا هسته‌ای ایران را هدف قرار می‌دهد. هدف، ارسال پیام بازدارنده است، نه تغییر رژیم. این محتمل‌ترین سناریو است.

سناریوی دوم: جنگ گسترده منطقه‌ای
این سناریو شامل درگیری مستقیم امریکا با ایران و فعال شدن نیروهای نیابتی ایران در لبنان، عراق، سوریه و یمن خواهد بود. هزینه‌های اقتصادی و امنیتی این سناریو برای امریکا و جهان بسیار سنگین است و احتمال آن پایین‌تر است.

سناریوی سوم: جنگ برای سرنگونی نظام
تجربه عراق و افغانستان نشان داده که امریکا تمایل و توان ورود به یک پروژه پرهزینه «ملت‌سازی» جدید را ندارد. بنابراین، این سناریو بیشتر فرضی و تبلیغاتی است تا واقعی. بخش بزرگی از تهدیدهای نظامی امریکا را می‌توان ابزار چانه‌زنی سیاسی دانست. واشنگتن از تهدید نظامی برای:افزایش فشار روانی و اقتصادی ،کشاندن ایران به میز مذاکره، مهار رفتار منطقه‌ای تهران استفاده می‌کند. هزینه‌های غیرقابل پیش‌بینی جنگ با ایران، امریکا را از اقدام تمام‌عیار بازمی‌دارد.

. اهداف راهبردی امریکا در قبال ایران

الف) مهار منطقه‌ای ایران
ایران پس از ۲۰۰۳ با گسترش نفوذ در عراق، سوریه، لبنان و یمن، به یکی از بازیگران تعیین‌کننده خاورمیانه تبدیل شد. امریکا هدف اصلی خود را نه لزوماً نابودی ایران، بلکه مهار نفوذ منطقه‌ای آن تعریف کرده است.

ب) کنترل برنامه هسته‌ای و موشکی
واشنگتن نگران آن است که ایران به آستانه توان هسته‌ای برسد؛ موضوعی که می‌تواند موازنه قوا را به زیان متحدان امریکا، به‌ویژه اسرائیل، تغییر دهد.

پیامدهای حملۀ امریکا بر ایران

پیامدهای یک حمله نظامی آمریکا به ایران می‌تواند گسترده و چندلایه باشد،

• پیامدهای مثبت (از دیدگاه آمریکا و متحدانش):
  • تضعیف برنامه هسته‌ای و موشکی ایران، که می‌تواند امنیت اسرائیل و کشورهای عربی خلیج فارس را افزایش دهد.
  • تحریک اعتراضات داخلی و احتمال تغییر رژیم، که می‌تواند به پایان حمایت از گروه‌های تروریستی منجر شود.
  • تقویت موقعیت ترامپ در سیاست خارجی، با نشان دادن قاطعیت در برابر “تهدیدات هسته‌ای”.
• پیامدهای منفی و ریسک‌ها:
  • پاسخ نظامی ایران: ایران تهدید کرده که بلافاصله به پایگاه‌های آمریکا و ناوهای هواپیمابر حمله می‌کند
  • جنگ منطقه‌ای: درگیر شدن گروه‌های نیابتی مانند حزب‌الله (حمله به اسرائیل) یا حوثی‌ها (حمله به کشتی‌ها در دریای سرخ.

. پیامد  منفی فروپاشی جمهوری اسلامی ایراندر صورت نابودی نظام جمهوری اسلامی، خلأ قدرتی بزرگ در خاورمیانه ایجاد می‌شود که می‌تواند به هرج‌ومرج، جنگ داخلی یا مداخله قدرت‌های خارجی منجر شود.

خلاصه پیامدهای این جنگ  عمدتاً منفی و پرریسک هستند. حمله می‌تواند به بی‌ثباتی بیشتر خاورمیانه منجر شود، بدون تضمین موفقیت بلندمدت. تحلیلگران هشدار می‌دهند که حمله هوایی به تنهایی رژیم را سرنگون نمی‌کند و ممکن است ایران را به سمت تسریع برنامه هسته‌ای سوق دهد.